Đồng bằng sông Cửu Long với khát vọng bứt phá từ nền kinh tế biển

Không chỉ nổi tiếng với lợi thế về nông nghiệp và cây ăn trái, sau quá trình sáp nhập, khu vực này bao gồm năm tỉnh, thành phố: Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ, Cà Mau và An Giang, với tổng chiều dài bờ biển gần 700 km. Đặc biệt, Cà Mau và An Giang nằm trong số các địa phương có đường bờ biển dài nhất cả nước.

Trong chiến lược phát triển theo hướng “xanh hóa”, nuôi trồng thủy sản bền vững được coi là ngành mũi nhọn, gắn liền với lợi thế của Đồng bằng sông Cửu Long – vùng có tỷ lệ phủ xanh cao, ít nhà máy gây ô nhiễm và được đánh giá là khu vực sản xuất nông nghiệp lớn nhất cả nước.

Hiện nay, Đồng bằng sông Cửu Long chiếm hơn 52% sản lượng thủy sản toàn quốc, đóng góp 60% sản lượng nuôi trồng và gần 40% kim ngạch xuất khẩu thủy sản. Vùng này không chỉ được coi là “thủ phủ” thủy sản của Việt Nam mà còn là trung tâm lớn về khai thác và nuôi trồng. Tính đến tháng 5 năm nay, ĐBSCL sở hữu gần 28% số tàu cá cả nước (hơn 82.000 tàu), đóng góp 35% tổng sản lượng khai thác hải sản, tương đương 3,4–3,6 triệu tấn mỗi năm.

Theo ông Trần Đình Luân – Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ NN&PTNT), lần đầu tiên trong Chiến lược phát triển thủy sản từ năm 2021, Việt Nam đã đặt trọng tâm vào nuôi trồng, đặc biệt là kinh tế biển theo Nghị quyết 36. Ông cho biết, mục tiêu đến năm 2030 sản lượng khai thác sẽ giảm còn khoảng 2,8 triệu tấn (giảm 1 triệu tấn so với hiện nay), trong khi nuôi trồng thủy sản sẽ tăng lên khoảng 7 triệu tấn. Đây là bước đi quan trọng để ngành thủy sản tái cơ cấu theo hướng bền vững, kết hợp giữa khai thác, nuôi trồng và bảo tồn nguồn lợi.

Ngoài thủy sản, vị trí chiến lược cùng hạ tầng ngày càng hoàn thiện cũng mở ra cơ hội lớn cho nhiều địa phương phát triển kinh tế biển. Thành phố Cần Thơ đang nghiên cứu dự án cảng Trần Đề (Sóc Trăng) – cảng cửa ngõ của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Dự án quy mô lớn này gồm cầu cảng dài 5.300 m, có khả năng tiếp nhận tàu container 100.000 DWT, tàu hàng rời 160.000 DWT, cùng hệ thống đê chắn sóng dài 9.800 m, cầu vượt biển gần 18 km và khu logistics 4.000 ha. Khi hoàn thành, cảng Trần Đề sẽ giúp giảm chi phí vận tải, kết nối trực tiếp hàng hóa ĐBSCL với thị trường quốc tế.

Bên cạnh đó, Vĩnh Long cũng nổi lên với tiềm năng kinh tế biển dựa trên ba trụ cột: năng lượng tái tạo, logistics và du lịch. Tỉnh hiện có tổng công suất phát điện 5.416 MW, trong đó hơn 900 MW từ năng lượng tái tạo. Quy hoạch đến 2030 bổ sung thêm 2.900 MW điện gió, 150 MW điện mặt trời, cùng tiềm năng ngoài khơi khoảng 1.000 MW. Những dự án này không chỉ tạo động lực kinh tế mà còn mang lại việc làm, phát triển du lịch và hình thành trung tâm năng lượng tái tạo quy mô lớn.

Hệ thống thủy lộ và hai cửa biển lớn Định An, Cung Hầu cũng giúp Vĩnh Long có thế mạnh vượt trội về vận tải thủy và hàng hải. Đặc biệt, tuyến kênh Quan Chánh Bố đưa tàu 20.000 DWT từ Biển Đông vào sông Hậu đã hoạt động từ năm 2017, rút ngắn hành trình, tiết kiệm chi phí và tăng năng lực xuất nhập khẩu.

Tuy nhiên, bên cạnh cơ hội, ĐBSCL còn đối mặt nhiều thách thức: nguồn lợi thủy sản suy giảm, cảnh báo “thẻ vàng” IUU chưa được gỡ bỏ, hạ tầng nuôi biển còn thiếu đồng bộ, nguy cơ ô nhiễm và sản phẩm du lịch biển chưa đa dạng.

Theo PGS.TS Hà Thị Ngọc Oanh (Hiệp hội Phát triển Nhân lực Logistics Việt Nam – VALOMA), để khai thác tiềm năng biển hiệu quả, Đồng bằng sông Cửu Long cần một chiến lược dài hạn, có sự phối hợp từ Trung ương, địa phương và doanh nghiệp. Bà nhấn mạnh bốn giải pháp chính:

• Huy động tối đa nguồn vốn (ngân sách, xã hội hóa, ODA) để đầu tư hạ tầng.
• Phát triển hệ thống giao thông, cảng biển gắn với chuỗi logistics quốc tế.
• Hoàn thiện mạng lưới logistics hiện đại, kết nối cảng trọng điểm như Trần Đề, Cần Thơ.
• Đẩy mạnh chuyển đổi số trong logistics và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Với lợi thế về tự nhiên, thủy sản, rừng ngập mặn, cửa sông và bãi bồi ven biển – không chỉ mang lại nguồn lợi kinh tế mà còn là “lá chắn xanh” chống biến đổi khí hậu – Đồng bằng sông Cửu Long đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành trung tâm kinh tế biển quan trọng của Việt Nam. Nếu phát triển theo hướng xanh và bền vững, khu vực này sẽ vừa tăng trưởng kinh tế, vừa bảo tồn hệ sinh thái, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu, mở ra động lực mới cho sự phát triển của đất nước.

Nguồn: Tiếng Nói Việt Nam