Ứng phó của doanh nghiệp Việt trước những biến động thương mại cuối năm

Xu hướng kinh tế thế giới và những tác động trực tiếp đến doanh nghiệp Việt

Báo cáo tháng 11 của Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương cho thấy nhiều thay đổi quan trọng trên thị trường thế giới đang tạo thuận lợi mới cho hoạt động xuất khẩu của Việt Nam.

Việc Mỹ hạ mức thuế đối với một số mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, cùng với động thái Trung Quốc tạm dừng áp thuế 24% đối với hàng Mỹ, góp phần giảm nhiệt căng thẳng thương mại giữa hai nền kinh tế lớn. Điều này giúp ổn định chuỗi cung ứng toàn cầu và hỗ trợ doanh nghiệp Việt dự báo tốt hơn về nhu cầu, giá cả và thời gian giao hàng.

Bên cạnh đó, việc Chính phủ Mỹ mở cửa trở lại sau hơn 40 ngày đóng băng liên bang mang đến lợi thế đáng kể cho doanh nghiệp Việt xuất khẩu vào thị trường này. Các cơ quan như FDA, CBP, USDA hay Bộ Thương mại Mỹ hoạt động bình thường trở lại giúp rút ngắn thời gian cấp phép, kiểm dịch và thông quan. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các mặt hàng nhạy cảm như thủy sản, trái cây, rau củ, hạt và sản phẩm tiêu dùng. Sự ổn định của đồng USD sau khi chính phủ Mỹ tái vận hành cũng giúp giảm rủi ro tỷ giá.

Một điểm đáng chú ý khác là Mỹ điều chỉnh giảm thuế cho hơn 200 mặt hàng thực phẩm, gồm cà phê, ca cao, dừa, chuối và nhiều loại trái cây nhiệt đới — những nhóm sản phẩm thế mạnh của Việt Nam. Thuế giảm giúp giá bán lẻ tại Mỹ hấp dẫn hơn, mở cơ hội lớn để hàng Việt mở rộng thị phần, đặc biệt trong bối cảnh giá thực phẩm tại Mỹ tăng mạnh và các nhà nhập khẩu cần nguồn cung ổn định.

Ở chiều ngược lại, việc EU chấm dứt ưu đãi thuế cho các đơn hàng thương mại điện tử giá trị thấp tạo áp lực đối với doanh nghiệp xuất khẩu nhỏ lẻ. Chi phí tăng khiến mô hình gửi từng đơn trực tiếp từ Việt Nam trở nên kém hiệu quả, buộc doanh nghiệp chuyển sang mô hình B2B, sử dụng kho trung tâm tại EU hoặc hợp tác với nhà phân phối bản địa.

Giá dầu thế giới giảm tiếp tục hỗ trợ chi phí vận tải quốc tế, nhất là các tuyến sang EU, Mỹ và khu vực Nam – Trung Âu. Điều này tạo động lực để doanh nghiệp Việt đẩy mạnh thương mại điện tử xuyên biên giới, nếu biết tối ưu chi phí và logistics.

Trong khi đó, Ấn Độ nổi lên như một thị trường tăng trưởng tích cực cho hàng xuất khẩu Việt Nam. Các sản phẩm như điện tử, máy tính, sắt thép, hóa chất có cơ hội phục vụ nhu cầu đầu tư hạ tầng ngày càng lớn; còn đồ gỗ, hàng thủ công mỹ nghệ và sản phẩm chăm sóc sức khỏe có thể tiếp cận tầng lớp trung lưu đang mở rộng nhanh tại quốc gia này. Các chương trình xúc tiến thương mại và hội chợ như “Hội chợ Mùa Thu 2025” được xem là cầu nối quan trọng.

Gợi ý chiến lược cho doanh nghiệp Việt trong giai đoạn mới

Theo Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, doanh nghiệp cần chủ động điều chỉnh chiến lược kinh doanh để thích ứng với bối cảnh quốc tế.

Trước hết, cần tích cực tham gia các hội chợ chuyên ngành và hoạt động kết nối B2B nhằm quảng bá sản phẩm, đặc biệt là nhóm hàng tiêu dùng, đồ gỗ và thủ công mỹ nghệ cho các thị trường bán lẻ tăng trưởng nhanh.

Doanh nghiệp cũng cần rà soát quy trình sản xuất và nâng cấp tiêu chuẩn kỹ thuật nhằm đáp ứng đầy đủ yêu cầu của các thị trường Mỹ và Canada như FDA, USDA, UL hay FSC, giảm thiểu rủi ro chậm thông quan hoặc bị điều tra thương mại.

Trong bối cảnh thị trường Canada tăng trưởng chậm và cạnh tranh từ Mexico gia tăng, doanh nghiệp Việt nên mở rộng sang các nước CPTPP khác như Chile, Peru; đồng thời khai thác mạnh kênh thương mại điện tử xuyên biên giới và hệ thống đại lý địa phương.

Trước xu hướng Mỹ đẩy mạnh nội địa hóa và dịch chuyển sản xuất sang Mexico, các doanh nghiệp trong lĩnh vực linh kiện, điện tử, cơ khí… cần đầu tư đổi mới công nghệ, tự động hóa và cải tiến thiết kế để duy trì năng lực cạnh tranh.

PGS.TS Nguyễn Thường Lạng (Đại học Kinh tế Quốc dân) nhận định rằng việc đạt được chứng nhận quốc tế và đảm bảo chất lượng đồng đều cho các sản phẩm chủ lực, từ cà phê đến hàng chế biến sâu, sẽ giúp doanh nghiệp Việt giữ được vị thế trong các chuỗi cung ứng toàn cầu và thay thế các đơn hàng lớn bị bỏ trống.

Một yêu cầu không thể bỏ qua đối với ngành thép, xi măng, dệt may, điện tử là chuẩn bị đáp ứng các tiêu chuẩn carbon trong vòng 5 năm tới. Doanh nghiệp cần lập kế hoạch giảm phát thải, kiểm toán năng lượng và tìm kiếm hỗ trợ từ các quỹ xanh.

Ngoài ra, các doanh nghiệp logistics và xuất nhập khẩu cần tận dụng bảo hiểm rủi ro giá năng lượng, tối ưu vận tải đường sắt qua Trung Á, nâng cấp năng lực kỹ thuật để đáp ứng yêu cầu của ngành ô tô, cơ khí chính xác; đồng thời khai thác ưu đãi thuế quan CPTPP để kết nối với các nhà máy lắp ráp tại Mexico và Canada.

Đối với thương mại điện tử, mô hình gửi từng đơn hàng lẻ từ Việt Nam nên dần chuyển sang hệ thống kho trung tâm tại EU hoặc hợp tác với nhà phân phối địa phương, kết hợp giải pháp fulfillment để tối ưu thuế và logistics.

Tăng tốc chuẩn bị cho giai đoạn cuối năm 2025

Cuối năm 2025 được đánh giá là thời điểm quan trọng để doanh nghiệp Việt củng cố chất lượng sản phẩm, tối ưu chi phí vận tải và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp trên sẽ giúp doanh nghiệp duy trì đà tăng trưởng, mở rộng thị phần và khẳng định vị thế bền vững trên thị trường quốc tế.

Nguồn: Báo Công Thương