Từ thế giới đến Việt Nam: Bài toán cung ứng và ứng dụng ethanol

Diễn biến toàn cầu về cung ứng và triển khai ethanol

Tại Mỹ, Brazil, Ấn Độ và nhiều quốc gia châu Âu, ethanol đã trở thành nền tảng cho các tiêu chuẩn xăng carbon thấp (LCG). Dự báo đến năm 2030, châu Á – Thái Bình Dương cần hơn 15 triệu tấn ethanol mỗi năm để pha trộn xăng E5, E10 và E20. Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà còn giúp giảm chi phí và bảo đảm nguồn năng lượng ổn định.

Năm 2023, sản lượng ethanol toàn cầu đạt khoảng 110 tỷ lít và có thể tăng lên 129 tỷ lít vào năm 2025, trong đó Mỹ và Brazil chiếm tới 80%. Hai quốc gia này thành công nhờ sản xuất quy mô lớn, hạ tầng logistics hiện đại và mô hình điều chỉnh linh hoạt theo mùa vụ. Điểm đáng chú ý là cả Mỹ và Brazil đều đầu tư mạnh vào hệ thống kho chứa, đường ống và giấy phép xuất khẩu để kiểm soát rủi ro và giữ ổn định nguồn cung – một kinh nghiệm quý cho Việt Nam.

Thực tiễn sản xuất trong nước

Việt Nam đã triển khai xăng E5 và đang chuẩn bị chuyển sang E10, đồng nghĩa với nhu cầu ethanol tăng gấp đôi. Hiện cả nước có 217 kho chứa dầu với sức chứa hơn 6,38 triệu m³ – tương đương 36 ngày dự trữ. Hệ thống phân phối do Petrolimex, PVOIL và nhiều doanh nghiệp tư nhân đảm trách. Tuy vậy, để đáp ứng chuẩn E10, các kho cảng lớn như Nhà Bè hay Đức Giang cần nâng cấp công suất bơm, bãi chứa và hệ thống PCCC chuyên dụng cho ethanol.

Thách thức kỹ thuật lớn nhất là ethanol dễ hút ẩm, gây tách pha làm giảm chất lượng nhiên liệu; ngoài ra, đặc tính cháy khó nhận biết cũng khiến việc phòng cháy chữa cháy phức tạp hơn, đòi hỏi thiết bị hiện đại như bọt chữa cháy AR-AFFF và cảm biến nhiệt chuyên dụng.

Tại hội thảo quốc tế về nhiên liệu sinh học, các chuyên gia khuyến nghị Việt Nam cần:

- Tăng cường phối hợp Bắc – Nam qua Petrolimex và PVOIL.
- Tận dụng cảng nước sâu (Quảng Ninh, Vũng Tàu, Vân Phong) để nhập khẩu ethanol quy mô lớn.
- Đầu tư công nghệ pha trộn mô-đun, linh hoạt triển khai từ đô thị đến nông thôn.

Hiện Việt Nam có ba nhà máy ethanol (Dung Quất, Bình Phước, Phú Thọ), song hoạt động chưa đạt công suất thiết kế do biến động nguyên liệu (sắn, ngô), nhu cầu chưa ổn định và cạnh tranh từ nhiên liệu hóa thạch giá rẻ. Trong bối cảnh mở rộng E10, Việt Nam buộc phải vừa khôi phục và nâng công suất các nhà máy hiện có, vừa kết hợp nhập khẩu từ Mỹ, Brazil, Ấn Độ để bảo đảm nguồn cung ổn định.

Triển vọng phát triển cùng khuyến nghị chính sách

Triển khai E10 không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà còn gắn với niềm tin của người tiêu dùng. Vì vậy, cần đẩy mạnh truyền thông để khẳng định lợi ích về môi trường, giảm khí thải và an toàn cho động cơ. Song song, Nhà nước nên khuyến khích sản xuất ethanol từ phụ phẩm nông nghiệp (rơm rạ, bã mía…) thay vì phụ thuộc quá nhiều vào sắn, phù hợp với mục tiêu kinh tế tuần hoàn.

Petrolimex, PVOIL và các doanh nghiệp xăng dầu khác giữ vai trò then chốt trong việc nâng cấp hạ tầng, đảm bảo logistics, đồng thời cần có cơ chế giá minh bạch để ethanol đủ sức cạnh tranh với xăng khoáng.

Việt Nam đang đứng trước giai đoạn quyết định trong triển khai ethanol. Bài học từ Mỹ và Brazil cho thấy, thành công phụ thuộc vào logistics hiệu quả, hạ tầng đồng bộ và chính sách hỗ trợ dài hạn. Nếu tận dụng cơ hội, Việt Nam không chỉ góp phần thực hiện cam kết Net Zero 2050, mà còn phát triển được ngành công nghiệp xanh gắn liền với nông nghiệp.

Ethanol vì thế không chỉ đơn thuần là một loại nhiên liệu, mà còn là biểu tượng của quá trình chuyển đổi năng lượng bền vững và công bằng.

Nguồn: Báo Mới