Từ Hormuz nhìn về Panama: Khi tuyến vận tải dự phòng trở thành lợi thế chiến lược

Căng thẳng tại eo biển Hormuz không chỉ ảnh hưởng đến Trung Đông mà còn tác động trực tiếp đến hoạt động vận tải biển trên toàn cầu. Khi một trong những tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới bị gián đoạn, nhiều tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng đã chuyển hướng qua kênh đào Panama, khiến nhu cầu quá cảnh và chi phí giành quyền đi qua tăng mạnh.

Kênh đào Panama là một trong các “huyết mạch” hàng hải của thế giới (Nguồn: Cơ quan quản lý kênh đào Panama - Hà Nội mới)

Thương mại ưu tiên sự ổn định

Trước đây, doanh nghiệp thường lựa chọn tuyến vận tải dựa trên thời gian và chi phí. Tuy nhiên, đại dịch, sự cố tại kênh đào Suez, hạn hán ở Panama và bất ổn tại Biển Đỏ, Hormuz cho thấy một điểm nghẽn có thể gây ảnh hưởng dây chuyền đến toàn bộ chuỗi cung ứng. Vì vậy, tuyến đường ngắn và rẻ nhất chưa chắc là lựa chọn an toàn nhất. Các hãng vận tải ngày càng coi trọng khả năng dự báo, độ ổn định và phương án thay thế khi xảy ra khủng hoảng.

Panama thích ứng trước biến động

Kênh đào Panama đang được điều hành linh hoạt hơn dựa trên mực nước, lượng mưa, dự báo khí hậu và nhu cầu vận chuyển thực tế. Các hãng tàu cũng được thông báo sớm để chủ động điều chỉnh lịch trình.

Cách quản lý này xuất phát từ bài học của đợt hạn hán năm 2023-2024, khi mực nước suy giảm khiến số lượt tàu qua kênh bị hạn chế và doanh thu sụt giảm đáng kể. Một số tàu buộc phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng, dù hành trình dài và tốn kém hơn.

Điều đó cho thấy trong vận tải hiện đại, độ tin cậy đang trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng không kém vị trí địa lý hay chi phí.

Hạ tầng gắn với cạnh tranh chiến lược

Vai trò ngày càng lớn của kênh đào Panama cũng khiến tuyến hàng hải này trở thành tâm điểm cạnh tranh giữa các cường quốc. Mỹ xem đây là mắt xích quan trọng đối với thương mại và chuỗi cung ứng, trong khi Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng thông qua đầu tư vào cảng biển và logistics.

Panama vì thế phải vừa bảo đảm hoạt động thương mại thông suốt, vừa duy trì sự cân bằng trong quan hệ với các đối tác lớn.

Những tàu hàng chuyển hướng từ Hormuz sang Panama không chỉ phản ánh phản ứng trước một cuộc khủng hoảng nhất thời. Đây còn có thể là dấu hiệu của một trật tự vận tải mới, trong đó khả năng thích ứng, sức chống chịu và độ ổn định được đặt ngang hàng với tốc độ và chi phí.

Nguồn: Hà Nội mới