Tp. Hồ Chí Minh cần tái cấu trúc không gian công nghiệp để phát triển bền vững

Định hướng phát triển công nghiệp gắn với công nghệ cao

Chiều 14-10, trong khuôn khổ Đại hội đại biểu Đảng bộ Tp. Hồ Chí Minh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 – 2030, các đại biểu đã thảo luận, đóng góp ý kiến cho dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng và các Văn kiện của Đảng bộ Thành phố.

Tại tổ thảo luận số 3, ông Bùi Tá Hoàng Vũ – Giám đốc Sở Công Thương Tp. Hồ Chí Minh, cho biết thành phố hiện có hơn 43.000 doanh nghiệp công nghiệp, chiếm khoảng 28% tổng số doanh nghiệp công nghiệp của cả nước và đóng góp hơn 25% giá trị sản xuất công nghiệp quốc gia. Sau khi cơ cấu lại ngành, tỷ trọng công nghiệp và xây dựng trong nền kinh tế thành phố đã tăng từ 21,7% lên gần 40%.

Trên địa bàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam hiện có hơn 90 khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao và cụm công nghiệp, tổng diện tích khoảng 28.500 ha, tương đương 32% quỹ đất công nghiệp cả nước. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành các khu công nghiệp thế hệ mới – sinh thái, thông minh và carbon thấp, tạo động lực cho tăng trưởng bền vững trong giai đoạn tới.

Tam giác công nghiệp – công nghệ cao của vùng

Trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, Bình Dương tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm sản xuất với 29 khu công nghiệp đang hoạt động trên diện tích 12.700 ha, dự kiến mở rộng lên 21.000 ha vào năm 2030. Địa phương này hiện thu hút hơn 11.000 doanh nghiệp, trong đó có 4.000 doanh nghiệp FDI với tổng vốn đầu tư hơn 42 tỷ USD.

Cùng với đó, Bà Rịa – Vũng Tàu sở hữu cụm cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải, một trong những cảng lớn nhất thế giới, đóng vai trò cửa ngõ xuất nhập khẩu chiến lược của quốc gia.

Theo ông Vũ, sự kết nối giữa Tp. Hồ Chí Minh – Bình Dương – Bà Rịa Vũng Tàu đang hình thành “tam giác công nghiệp – công nghệ cao” với lợi thế nổi trội:

• Tp. Hồ Chí Minh là trung tâm tài chính, thương mại, khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo.
• Bình Dương giữ vai trò trung tâm sản xuất.
• Bà Rịa – Vũng Tàu là đầu mối logistics và xuất nhập khẩu quốc tế.

Sự kết hợp này được xem là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế vùng và nâng cao vị thế công nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Mục tiêu phát triển đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045

Theo định hướng, đến năm 2030, Tp. Hồ Chí Minh sẽ cùng Bình Dương hình thành trung tâm công nghiệp – công nghệ cao của vùng, với ít nhất 5 khu công nghiệp thế hệ mới theo mô hình sinh thái và thông minh.

Xa hơn, đến năm 2045, Tp. Hồ Chí Minh phấn đấu trở thành trung tâm công nghiệp – công nghệ cao hàng đầu Đông Nam Á, trong đó công nghiệp công nghệ cao chiếm trên 60% giá trị sản xuất, và năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) đóng góp hơn 50% vào tăng trưởng kinh tế.

Tái cấu trúc không gian công nghiệp – bước đi chiến lược

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, Tp. Hồ Chí Minh cần tái cấu trúc lại không gian công nghiệp, hình thành hành lang công nghiệp – đổi mới sáng tạo kết nối ba địa phương trọng điểm: Tp. Hồ Chí Minh – Bình Dương – Bà Rịa Vũng Tàu.

Các trục giao thông huyết mạch như Quốc lộ 13, cao tốc Tp. Hồ Chí Minh – Thủ Dầu Một – Chơn Thành, đường sắt Lộc Ninh, và tuyến metro Suối Tiên – Bàu Bàng sẽ đóng vai trò “xương sống” cho chuỗi liên kết công nghiệp này.

Song song đó, thành phố cần chuyển đổi các khu công nghiệp truyền thống sang mô hình sinh thái – thông minh, đồng thời kết nối đồng bộ với cảng Cái Mép – Thị Vải và sân bay Long Thành. Việc phát triển các trung tâm logistics hiện đại, tích hợp cảng cạn ICD, kho thông minh và dịch vụ logistics số, sẽ giúp giảm 20 – 30% chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Thúc đẩy cơ chế đặc thù và huy động nguồn lực đầu tư

Tp. Hồ Chí Minh cần tận dụng cơ chế đặc thù, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và áp dụng “luồng xanh” cho các dự án chiến lược. Thành phố cũng cần chính sách ưu đãi về thuế, đất đai, tín dụng nhằm thu hút doanh nghiệp đầu tư vào công nghiệp công nghệ cao và công nghiệp xanh.

Song song đó, việc phát triển Trung tâm tài chính quốc tế Tp. Hồ Chí Minh sẽ giúp huy động nguồn vốn toàn cầu, hỗ trợ đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp, đồng thời khuyến khích đầu tư PPP trong lĩnh vực hạ tầng, năng lượng và trung tâm dữ liệu.

Kết nối năng lượng sạch và củng cố chuỗi cung ứng nội địa

Thành phố sẽ kiến nghị Trung ương ưu tiên nguồn vốn ODA và trái phiếu Chính phủ cho các dự án giao thông chiến lược; đồng thời nới lỏng chỉ tiêu năng lượng tái tạo, mở rộng kết nối với Ninh Thuận, Bà Rịa – Vũng Tàu và Cần Giờ để đảm bảo nguồn cung năng lượng sạch và ổn định.

Bên cạnh đó, Tp. Hồ Chí Minh sẽ áp dụng cơ chế “một cửa tại chỗ” tại các khu công nghiệp, khu chế xuất và khu công nghệ cao, cùng chính sách ưu đãi đầu tư linh hoạt, nhằm phát triển chuỗi cung ứng nội địa cho các ngành công nghiệp chiến lược.

Những giải pháp này sẽ góp phần đưa Tp. Hồ Chí Minh trở thành đầu tàu công nghiệp – công nghệ cao của khu vực, thúc đẩy phát triển kinh tế vùng và nâng cao vị thế công nghiệp Việt Nam trên bản đồ khu vực.

Nguồn: Kinh Tế Sài Gòn Online