Tiếp thêm sức bật cho thành phố mang tên Bác vươn lên mạnh mẽ

Khẳng định vị thế đầu tàu và động lực dẫn dắt phát triển

Sau khi hợp nhất, Tp. Hồ Chí Minh có diện tích hơn 6.700 km², dân số khoảng 13,6 triệu người, trong đó lực lượng lao động đạt hơn 7,28 triệu người (chiếm 14% lao động cả nước). GRDP ước đạt 3,03 triệu tỷ đồng (khoảng 123 tỷ USD), đóng góp 23,5% GDP quốc gia.

Quy mô mới này mở ra dư địa để thành phố tái cấu trúc không gian phát triển theo mô hình “1 trung tâm, 3 vùng, 1 đặc khu”, hướng tới hình thành siêu đô thị đa trung tâm dựa trên ba hành lang phát triển và năm trụ cột gồm: công nghiệp, logistics, trung tâm tài chính quốc tế, du lịch – công nghiệp văn hóa, và giáo dục – y tế – khoa học công nghệ. Thành phố đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân 10 – 11%/năm; đến năm 2030 GRDP bình quân đầu người đạt 14.000 – 15.000 USD; tổng vốn đầu tư xã hội bình quân 5 năm đạt 35 – 40% GRDP; kinh tế số chiếm 30 – 40% GRDP.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, trong 5 năm tới thành phố cần huy động thêm 8 – 12 tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, ngân sách chỉ có thể đáp ứng khoảng 30% nhu cầu (1,2/3,5 triệu tỷ đồng), chưa đủ để dẫn dắt tăng trưởng kinh tế – xã hội.

Vì vậy, để đảm bảo vai trò đầu tàu và đạt mức tăng trưởng hai con số từ năm 2026, thành phố cần được bổ sung các cơ chế có tính đột phá, vượt trội ngoài khuôn khổ hiện hành vào Nghị quyết 98/2023/QH15. Những cơ chế này nhằm khơi thông nguồn lực, giải quyết các điểm nghẽn và tập trung vào các dự án chiến lược quy mô lớn như giao thông, đô thị, du lịch, môi trường, công nghệ cao, giáo dục, y tế và mô hình khu thương mại tự do.

Đại biểu Quốc hội đề xuất trao quyền mạnh mẽ hơn

Nhiều đại biểu đồng tình với sự cấp bách của việc bổ sung các cơ chế vượt trội. ĐBQH Hoàng Văn Cường (Hà Nội) cho rằng Tp. Hồ Chí Minh là đầu tàu phát triển của phía Nam, đặc biệt sau khi điều chỉnh địa giới. Thành phố có nhiều lợi thế để thu hút đầu tư vượt trội nên cần “một thể chế thật sự đặc biệt”.

Ông nhấn mạnh: “Những cái mới nhất của cả nước thường bắt đầu từ Tp. Hồ Chí Minh rồi lan tỏa”. Vì vậy, ông đề nghị biến thành phố thành “sandbox thể chế”, nơi được thử nghiệm trước các chính sách mới.

Đại biểu Hoàng Văn Cường cũng đề xuất rằng thay vì liệt kê quá chi tiết các quy định, dự thảo nên xây dựng khung nguyên tắc để HĐND thành phố chủ động quyết định trong phạm vi giám sát. Việc liệt kê cụ thể, đặc biệt đối với nhà đầu tư chiến lược, dễ khiến chính sách không theo kịp thực tiễn.

Trưởng Đoàn ĐBQH Tp. Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Lợi cũng nhận định dự thảo hiện vẫn mâu thuẫn khi yêu cầu cơ chế đặc thù nhưng lại buộc tuân thủ đầy đủ pháp luật hiện hành. Ông nhấn mạnh cơ chế đặc thù phải mang tính thí điểm, linh hoạt: nếu quy định pháp luật thuận lợi hơn thì áp dụng luật, còn nếu Nghị quyết có quy định tốt hơn thì ưu tiên Nghị quyết. Điều này cần được quy định rõ để tránh vướng mắc pháp lý.

Hình thành môi trường thể chế vượt trội dành riêng cho Khu thương mại tự do

ĐBQH Trần Hoàng Ngân (TP. Hồ Chí Minh) phát biểu thảo luận tại tổ (Nguồn: Đại Biểu Nhân Dân - Quang Khánh)

Dự thảo bổ sung Điều 7a nhằm xây dựng khung pháp lý hoàn chỉnh cho mô hình Khu thương mại tự do, bao gồm cơ cấu chức năng, thẩm quyền quản lý, chính sách đất đai, ưu đãi đầu tư, thủ tục hành chính và cơ chế hải quan riêng.

Khu vực này sẽ tạo môi trường đặc thù để thu hút đầu tư chất lượng cao, phát triển dịch vụ hiện đại, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, góp phần đưa Tp. Hồ Chí Minh trở thành trung tâm kinh tế – tài chính – thương mại quốc tế. Đây cũng sẽ là mô hình thử nghiệm trước khi nhân rộng.

Dự thảo cho phép UBND thành phố quyết định thành lập, mở rộng hoặc điều chỉnh ranh giới khu thương mại tự do, coi đây là điều chỉnh cục bộ quy hoạch chung. HĐND thành phố sẽ quy định trình tự, thủ tục thành lập khu; Ban Quản lý Các khu chế xuất và công nghiệp sẽ trực tiếp quản lý. Các dự án trong khu (trừ dự án nhà ở thương mại) có thể được giao đất hoặc cho thuê đất không qua đấu giá để đẩy nhanh đầu tư; đồng thời áp dụng nhiều ưu đãi thuế và cải cách thủ tục.

Chính phủ khẳng định các cơ chế mới cơ bản tương đồng với những chính sách đã được áp dụng tại Hải Phòng (Nghị quyết 226/2025/QH15) và Đà Nẵng (Nghị quyết 136/2024/QH15).

ĐBQH Trần Hoàng Ngân (Tp. Hồ Chí Minh) tán thành các cơ chế ưu đãi, đồng thời đề xuất gắn kết khu thương mại tự do với trung tâm tài chính quốc tế để hình thành cực tăng trưởng mới, kết nối với các cảng quốc tế như Cần Giờ và Thị Vải – Cái Mép nhằm trở thành trung tâm logistics của châu Á.

ĐBQH Nguyễn Tâm Hùng (Tp. Hồ Chí Minh) ủng hộ chủ trương thành lập Khu thương mại tự do nhưng đề nghị bổ sung cơ chế kiểm soát dòng tiền và ngoại hối nhằm phòng ngừa rủi ro rửa tiền, chuyển giá. Ông cũng đề xuất Chính phủ sớm ban hành bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động, gồm: giá trị gia tăng sản xuất, tỷ lệ nội địa hóa, việc làm tạo mới, thu ngân sách, lưu lượng hàng hóa và hiệu quả hải quan.

Nguồn: Đại Biểu Nhân Dân