Thúc đẩy chuyển đổi số gắn với phát triển cảng xanh

Trước áp lực này, các cảng biển và doanh nghiệp logistics trong nước không chỉ điều chỉnh kế hoạch khai thác mà còn đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số, đồng thời thúc đẩy phát triển mô hình cảng xanh. Đây được xem là hướng đi cần thiết để vừa duy trì hiệu quả vận hành, vừa giảm thiểu tác động từ các biến động bên ngoài.

Thời gian vận chuyển kéo dài, chi phí logistics leo thang

Việc thay đổi tuyến đi là nguyên nhân chính khiến chuỗi vận tải bị xáo trộn. Thay vì đi qua kênh đào Suez như thông lệ, nhiều tàu container từ Việt Nam sang châu Âu buộc phải vòng xuống mũi Hảo Vọng (Nam Phi), làm tăng đáng kể quãng đường di chuyển.

Hệ quả không chỉ dừng lại ở việc kéo dài thời gian giao hàng mà còn kéo theo hàng loạt chi phí phát sinh như nhiên liệu, vận hành tàu và bảo hiểm hàng hải. Khi thời gian quay vòng tàu bị giãn ra, nguy cơ thiếu hụt tàu và container rỗng tại các cảng cũng trở nên rõ ràng hơn.

Với thị trường Mỹ, mức độ ảnh hưởng có sự phân hóa. Các tuyến đến bờ Tây như Los Angeles hay Long Beach gần như không thay đổi do vẫn đi qua Thái Bình Dương. Ngược lại, các chuyến đến bờ Đông như New York hay Miami phải điều chỉnh hành trình, tránh khu vực biển Đỏ và đi vòng qua châu Phi, khiến chi phí và thời gian đều gia tăng.

Dù vậy, tác động hiện nay chưa tạo cú sốc lớn do các hãng tàu đã có sự chuẩn bị từ trước. Từ năm 2024, nhiều doanh nghiệp đã chủ động xây dựng phương án thay thế, nên mức độ ảnh hưởng trực tiếp đến hàng hóa xuất nhập khẩu vẫn còn trong tầm kiểm soát, tập trung chủ yếu ở nhóm liên quan đến thị trường Trung Đông.

Tuy nhiên, về dài hạn, những thay đổi này có thể kéo theo áp lực tăng giá cước, phụ phí và hạn chế năng lực vận chuyển, đặc biệt khi thời gian khai thác tàu bị kéo dài.

Tăng cường giải pháp ứng phó kịp thời

Sự biến động của hải trình khiến lịch tàu không còn ổn định như trước, gây khó khăn cho công tác điều phối tại cảng. Thay vì dòng tàu đến đều đặn, nhiều cảng phải đối mặt với tình trạng lúc vắng, lúc dồn dập, làm gia tăng áp lực lên hệ thống bãi và thiết bị.

Trong những thời điểm cao điểm, nhiều tàu cập cùng lúc khiến bãi container nhanh chóng đầy tải, hàng xuất phải lưu lại lâu hơn. Để đảm bảo tiến độ, các cảng buộc phải tăng cường thiết bị xếp dỡ, huy động tối đa xe đầu kéo và tối ưu quy trình vận hành nhằm tránh ùn tắc.

Trước thực tế đó, việc nâng cao khả năng dự báo và điều phối trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Các cảng đã tăng cường kết nối dữ liệu với hãng tàu và cảng trung chuyển, sử dụng hệ thống quản lý khai thác (TOS) để cập nhật thông tin theo thời gian thực và linh hoạt điều chỉnh kế hoạch cầu bến.

Bên cạnh đó, chuyển đổi số cũng góp phần giảm áp lực tại khu vực cổng cảng. Việc áp dụng các nền tảng như Eport giúp khách hàng hoàn tất thủ tục trực tuyến trước khi đưa hàng đến, từ đó rút ngắn thời gian xử lý và hạn chế ùn tắc.

Song song với giải pháp vận hành, xu hướng phát triển cảng xanh đang được thúc đẩy mạnh mẽ. Việc sử dụng thiết bị chạy điện như cẩu bãi E-RTG, cẩu bờ STS hay từng bước chuyển đổi sang xe đầu kéo điện không chỉ giúp tiết kiệm chi phí nhiên liệu mà còn giảm lượng phát thải, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng chịu nhiều rủi ro từ yếu tố địa chính trị, việc kết hợp giữa chuyển đổi số, tối ưu vận hành và phát triển cảng xanh sẽ là nền tảng quan trọng giúp hệ thống cảng biển Việt Nam nâng cao khả năng thích ứng và duy trì sức cạnh tranh.

Nguồn: Sài Gòn Giải Phóng Online