Khơi thông vận tải thủy Đồng bằng sông Hồng, mở rộng dư địa logistics bền vững

Vận tải thủy – “mắt xích” quan trọng của logistics vùng

Đồng bằng sông Hồng đang nổi lên như một trung tâm sản xuất, thương mại và logistics lớn của cả nước. Trong đó, Hà Nội giữ vai trò trung tâm điều phối và R&D; Bắc Ninh phát triển mạnh công nghiệp công nghệ cao; Quảng Ninh là cửa ngõ kinh tế biển; còn Hải Phòng ngày càng khẳng định vị thế là trung tâm cảng biển và logistics khu vực.

Cùng với sự tăng trưởng của hoạt động xuất nhập khẩu, hệ thống cảng biển Hải Phòng, đặc biệt là khu bến cảng nước sâu Lạch Huyện, đang mở rộng năng lực khai thác. Tuy nhiên, thách thức đặt ra là làm thế nào để đưa lượng hàng hóa ngày càng lớn từ cảng biển vào sâu trong nội địa một cách hiệu quả.

Đồng bằng sông Hồng đang hướng tới phát triển vận tải đa phương thức, trong đó vận tải thủy được xem là một mắt xích quan trọng trong chuỗi logistics vùng. (Nguồn: An Nguyên - Nhân Dân)

Theo Hiệp hội Logistics Hải Phòng, sản lượng container qua cảng Hải Phòng dự kiến có thể đạt 13-15,6 triệu TEU vào năm 2030, trong khi năm 2025 đạt khoảng 8,1 triệu TEU. Hiện nay, phần lớn hàng container vẫn phụ thuộc vào đường bộ, gây áp lực lên hạ tầng giao thông, làm tăng nguy cơ ùn tắc, chi phí vận tải và phát thải môi trường.

Trong bối cảnh đó, vận tải thủy nội địa được xem là phương án có nhiều tiềm năng nhờ khả năng vận chuyển khối lượng lớn, chi phí thấp và giảm phát thải carbon. Khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ hiện có hơn 4.000 km đường thủy nội địa cùng khoảng 300 km tuyến ven biển có thể khai thác phục vụ logistics.

Cần tháo gỡ điểm nghẽn về hạ tầng và kết nối

Dù có nhiều lợi thế, vận tải thủy nội địa vẫn chưa phát huy hết tiềm năng. Một số tuyến quan trọng như Hải Phòng - Bắc Ninh hiện mới duy trì khoảng 20 chuyến mỗi tuần, chủ yếu sử dụng tàu sông nhỏ do hạn chế về luồng tuyến và tĩnh không cầu. Các tuyến kết nối Hải Phòng với Ninh Bình, Nghi Sơn cũng chưa có tần suất khai thác cao.

Những hạn chế này cho thấy phát triển vận tải thủy không chỉ cần hệ thống sông, cảng và phương tiện mà còn phụ thuộc vào chất lượng hạ tầng kết nối, khả năng khai thác luồng tuyến và cơ chế quản lý phù hợp.

Theo đại diện Hiệp hội Logistics Hải Phòng, việc hoàn thiện khung pháp lý trong lĩnh vực hàng hải và đường thủy sẽ tạo điều kiện để phương tiện có sức chở lớn hơn tham gia vận chuyển hàng hóa, qua đó giảm chi phí logistics và nâng cao hiệu quả khai thác.

Bên cạnh đó, cần chú trọng công tác duy tu, nạo vét luồng, cải thiện hệ thống phao tiêu, nâng cấp tĩnh không cầu để phương tiện thủy có thể hoạt động thuận lợi hơn. Việc nghiên cứu sử dụng quỹ đất ven sông cho các công trình logistics như kho bãi, bãi container, cơ sở sửa chữa tàu cũng cần được xem xét trên cơ sở bảo đảm an toàn và quy hoạch phù hợp.

Diễn đàn Logistics Vùng lần VII năm 2026 với chủ đề “Kiến tạo không gian phát triển mới cho logistics vùng Đồng bằng sông Hồng”. (Nguồn: Nhân Dân)

Hướng tới hệ thống logistics đa phương thức

Phát triển vận tải thủy không chỉ nhằm giảm tải cho đường bộ mà còn là bước quan trọng để xây dựng hệ thống logistics đa phương thức cho Đồng bằng sông Hồng.
Cảng biển, trung tâm logistics, kho bãi, đường thủy nội địa, đường sắt và vận tải ven biển cần được kết nối đồng bộ để hình thành chuỗi vận chuyển hiệu quả từ cảng đến khu vực sản xuất và thị trường tiêu thụ.

Hải Phòng có lợi thế về cảng nước sâu, nhưng để trở thành động lực phát triển chung của toàn vùng, cần sự liên kết chặt chẽ với các địa phương như Hà Nội, Bắc Ninh, Quảng Ninh và các trung tâm sản xuất khác.

Khi các điểm nghẽn về hạ tầng và cơ chế được tháo gỡ, vận tải thủy sẽ trở thành một lựa chọn quan trọng trong tái cấu trúc dòng chảy hàng hóa, góp phần giảm áp lực cho đường bộ, nâng cao năng lực cạnh tranh logistics và hướng tới mô hình vận tải xanh, bền vững cho vùng Đồng bằng sông Hồng.

Nguồn: Nhân Dân