Đâu là các bước đi chiến lược giúp Tp. Hồ Chí Minh mới định hình vai trò thủ phủ công nghiệp – logistics?

Động lực tăng trưởng công nghiệp và logistics

Sau khi hợp nhất, diện tích Tp. Hồ Chí Minh mới sẽ đạt hơn 6.770 km² – gấp ba lần hiện tại, tạo điều kiện mở rộng không gian phát triển và định hình trung tâm kinh tế - thương mại – dịch vụ với quy mô lớn. Trong đó, lĩnh vực công nghiệp và logistics được kỳ vọng sẽ giữ vai trò chủ lực, đóng góp mạnh mẽ vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp sản xuất tại TP.HCM đang đối mặt với bài toán khó là khan hiếm quỹ đất cho việc mở rộng hoặc di dời nhà xưởng ra khỏi khu dân cư. Việc hình thành thêm các khu công nghiệp mới sau sáp nhập không chỉ giải tỏa áp lực đất đai, mà còn giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sản xuất, cắt giảm chi phí và đáp ứng tiêu chuẩn môi trường ngày càng nghiêm ngặt.

Đáng chú ý hơn là tiềm năng phát triển các khu công nghiệp chuyên biệt như công nghiệp hỗ trợ, sản xuất linh kiện ô tô, thiết bị bán dẫn hay điện tử sẽ là chìa khóa nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của ngành công nghiệp thành phố.

Các chuyên gia nhận định, nếu được quy hoạch và triển khai bài bản, Tp. Hồ Chí Minh mới hoàn toàn có khả năng hình thành các vùng công nghiệp - đô thị lớn, đủ sức hút vốn đầu tư quốc tế đang tìm kiếm những điểm đến ổn định và có hệ sinh thái toàn diện.

Logistics liên vùng – Mắt xích chiến lược trong chuỗi cung ứng

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, logistics trở thành yếu tố then chốt nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Với hệ thống cảng biển nước sâu như Cái Mép - Thị Vải, sân bay quốc tế Long Thành và mạng lưới khu công nghiệp sẵn có, khu vực sáp nhập này đang sở hữu nền tảng lý tưởng để phát triển một hệ sinh thái logistics tích hợp, liên kết chặt chẽ giữa các địa phương.

Tuy nhiên, hiện trạng hạ tầng chưa đồng bộ đang là "nút thắt cổ chai" khiến chi phí logistics ở Việt Nam vẫn ở mức cao, ước tính chiếm tới 18% GDP. Việc hợp nhất ba địa phương sẽ tạo điều kiện thuận lợi để thiết lập mạng lưới kết nối liên hoàn, giảm thiểu điểm nghẽn và hình thành trung tâm logistics đạt chuẩn quốc tế.

Ông Đỗ Văn Nhân - Chủ tịch Gemadept, nhận định rằng sự kiện này là đòn bẩy thúc đẩy hệ sinh thái cảng – sân bay – logistics phát triển bền vững, đồng thời mở rộng không gian tăng trưởng cho doanh nghiệp trong ngành. Cùng quan điểm, ông Phạm Anh Tuấn – Tổng Giám đốc Portcoast, cho rằng với khả năng tiếp nhận tàu 250.000 tấn và vị trí kết nối chiến lược với các trung tâm sản xuất lớn, Cái Mép – Thị Vải sẽ trở thành “mắt xích” trọng yếu của chuỗi cung ứng liên vùng.

Nếu hệ thống logistics được tích hợp với các trung tâm như Cát Lái, Hiệp Phước, Bình Dương và Đồng Nai, chi phí vận chuyển có thể giảm xuống còn 14% GDP, góp phần gia tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Thách thức trong quản trị và quy hoạch đô thị

Mặc dù mang lại nhiều kỳ vọng, quá trình hình thành siêu đô thị Tp. Hồ Chí Minh mới cũng đối mặt với những thách thức lớn về thể chế, quy hoạch và điều phối vùng. Trong đó, vấn đề lớn nhất là sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng để đảm bảo cơ chế vận hành linh hoạt, hiệu quả, giảm thiểu rào cản hành chính và tạo môi trường đầu tư minh bạch, hấp dẫn hơn.

Theo KTS. Ngô Viết Nam Sơn, cần sớm triển khai hệ thống hạ tầng đa phương tiện, kết nối xuyên suốt từ cảng biển, sân bay đến đường cao tốc, metro và đường thủy nội địa. Cùng với đó, ông David Jackson – Tổng Giám đốc Avision Young Việt Nam cũng nhấn mạnh vai trò của một hệ sinh thái liên vùng hiệu quả, đòi hỏi các địa phương phải từ bỏ tư duy “địa phương hóa” để cùng hướng đến phát triển chung.

Ngoài ra, vấn đề quy hoạch đất công nghiệp và định hướng phát triển cảng biển cũng cần được xem xét lại. TS Trần Du Lịch khuyến nghị cần rà soát lại quy hoạch công nghiệp tổng thể khi ba địa phương trở thành một thể thống nhất với Bình Dương quy hoạch 24.000ha, Bà Rịa – Vũng Tàu 16.000ha và TP.HCM 8.000ha (trong đó mới triển khai 4.000ha).

Việc điều chỉnh quy hoạch siêu cảng Cần Giờ được thiết kế để trung chuyển, tránh cạnh tranh với Cái Mép cũng cần cập nhật lại để phù hợp với định hướng tích hợp mới.

Thời điểm vàng để đổi mới mô hình quản lý

Các chuyên gia đều thống nhất rằng mô hình quản trị của siêu đô thị Tp. Hồ Chí Minh cần được cải tổ theo hướng phân quyền mạnh mẽ, tránh cách tiếp cận “trên áp xuống”, đồng thời trao quyền chủ động cho từng khu vực để phát huy lợi thế đặc thù và giảm thiểu phân tán nguồn lực.

TS Dương Như Hùng cảnh báo rằng giai đoạn đầu của quá trình chuyển đổi sẽ gặp không ít khó khăn, nhất là khi các bên liên quan phải thích nghi với mô hình quản lý mới. Tuy nhiên, nếu có sự quyết tâm cao từ chính quyền và doanh nghiệp, Tp. Hồ Chí Minh hoàn toàn có thể vươn lên trở thành siêu đô thị hàng đầu khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Ông Hùng đề xuất lấy mô hình các đô thị lớn như Tokyo, Seoul làm tham chiếu – đặc biệt trong các lĩnh vực chuyển đổi số, phát triển giao thông thông minh và quản lý đô thị bền vững. Từ đó, giúp Tp. Hồ Chí Minh khai thác tối đa tiềm năng, định hình vị thế mới trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Nguồn: Kinh Tế Sài Gòn Online