Công nghiệp tàu thủy: Mắt xích chiến lược kiến tạo hệ sinh thái hàng hải quốc gia

Công nghiệp tàu thủy - nền tảng của kinh tế biển hiện đại

Trong bối cảnh cạnh tranh kinh tế biển ngày càng gia tăng trên toàn cầu, công nghiệp tàu thủy giữ vai trò then chốt trong việc xây dựng năng lực quốc gia trên biển. Khả năng tự thiết kế, đóng mới và sửa chữa tàu giúp nâng cao tính chủ động trong vận tải biển, bảo đảm an ninh hàng hải, hỗ trợ cứu hộ cứu nạn và phục vụ các hoạt động kinh tế biển quy mô lớn. Tiến sĩ Phạm Hoài Chung, Chủ tịch 

Hội đồng thành viên Tổng Công ty Công nghiệp tàu thủy (SBIC) phân tích, tại Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV (năm 2026) tiếp tục khẳng định mạnh mẽ hơn vai trò của đóng tàu khi xác định đây là “ngành công nghiệp nền tảng quốc gia”, không chỉ về kinh tế mà còn về công nghiệp hóa, tự chủ công nghệ, logistics và an ninh quốc gia. Ngành đóng tàu còn là mắt xích quan trọng trong chuỗi phát triển kinh tế xanh và chuyển đổi năng lượng toàn cầu.

Tàu dịch vụ điện gió CSOV hiện đại phục vụ thi công, vận hành và bảo dưỡng các trang trại điện gió ngoài khơi, được đóng mới tại Công ty Đóng tàu Hạ Long.

Tăng cường năng lực tự chủ cho chuỗi logistics quốc gia

Hiện nay, vận tải biển đảm nhận phần lớn hoạt động thương mại quốc tế, đồng thời chiếm tỷ trọng áp đảo trong vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu của Việt Nam. Điều này cho thấy vai trò đặc biệt quan trọng của đội tàu quốc gia cũng như năng lực đóng mới và sửa chữa tàu trong việc bảo đảm tính chủ động của nền kinh tế. 

Nếu phụ thuộc quá nhiều vào năng lực vận tải nước ngoài, chi phí logistics sẽ gia tăng, khả năng ứng phó với các biến động thị trường giảm sút và tính tự chủ kinh tế bị ảnh hưởng. Vì vậy, phát triển công nghiệp đóng tàu không chỉ là yêu cầu của ngành hàng hải mà còn là giải pháp nâng cao sức cạnh tranh quốc gia trong dài hạn. 

Dù đã đạt được nhiều thành tựu, ngành đóng tàu Việt Nam vẫn cần tiếp tục đầu tư để duy trì và nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế, nơi đang có quy mô hàng trăm tỷ USD mỗi năm và được dự báo tiếp tục tăng trưởng trong những năm tới.

Hướng tới hệ sinh thái hàng hải và công nghệ biển hiện đại

Theo các chuyên gia, phát triển kinh tế biển trong giai đoạn mới không chỉ dừng ở đầu tư hạ tầng hay công nghiệp truyền thống mà còn phải gắn với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ cao. Các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn và tự động hóa đang trở thành nền tảng cho các mô hình quản trị biển thông minh và phát triển kinh tế biển xanh. 

Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia mạnh về biển, nhiều ý kiến đề xuất cần sớm xây dựng chiến lược phát triển đội tàu quốc gia gắn với năng lực đóng tàu trong nước; đồng thời quy hoạch các cụm công nghiệp đóng tàu - logistics - cảng biển tại những khu vực có lợi thế nhằm tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả vận hành.

Bên cạnh đó, việc ban hành các cơ chế hỗ trợ đặc thù về tài chính, tín dụng, thuế và đất đai được xem là điều kiện quan trọng để ngành công nghiệp tàu thủy phát triển bền vững, đóng vai trò hạt nhân trong hệ sinh thái hàng hải quốc gia và tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế Việt Nam.

Nguồn: Nhân Dân