Chính sách điều hành giá xăng dầu thích ứng với thị trường

Hiện nay, giá xăng dầu trong nước được điều hành theo cơ chế bám sát diễn biến thị trường quốc tế, với chu kỳ cập nhật ngắn hơn. Cách điều hành này giúp thị trường minh bạch hơn nhưng cũng khiến biến động giá từ bên ngoài lan vào nền kinh tế nhanh hơn.

Biến động giá dầu toàn cầu tác động nhanh tới thị trường nội địa

Khi giá dầu thế giới tăng mạnh do các yếu tố địa chính trị, áp lực tăng giá xăng dầu trong nước gần như khó tránh khỏi. Tuy nhiên, giá bán lẻ trong nước không hoàn toàn phụ thuộc vào dầu thô quốc tế mà còn chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố như giá thành phẩm xăng dầu tham chiếu, chi phí vận chuyển, bảo hiểm, tỷ giá, thuế và các công cụ điều hành như Quỹ Bình ổn giá.

Nhờ các biện pháp điều hành, trong nhiều thời điểm giá xăng dầu trong nước tăng chậm hơn so với thế giới, góp phần giảm bớt cú sốc cho thị trường. Tuy vậy, chi phí đầu vào của doanh nghiệp vẫn gia tăng và khó tránh khỏi tác động từ chu kỳ tăng giá năng lượng toàn cầu.

Kỳ điều hành ngày 11/3 là một ví dụ khi cơ quan quản lý phải kết hợp điều chỉnh giá với việc chi sử dụng Quỹ Bình ổn để đưa giá xăng E5RON92 về 22.951 đồng/lít và RON95-III lên 25.240 đồng/lít. Việc sử dụng quỹ cho thấy áp lực từ thị trường quốc tế đang ở mức cao.

Để hỗ trợ doanh nghiệp, Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định 72/2026, giảm thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu sản xuất xăng xuống 0% đến hết ngày 30/4 nhằm giảm bớt chi phí đầu vào và đảm bảo nguồn cung.

Tác động của giá dầu đối với nền kinh tế thường diễn ra theo hai cấp độ. Trước hết là ảnh hưởng trực tiếp tới các lĩnh vực như giao thông, vận tải và nhiên liệu. Sau đó, chi phí tăng sẽ lan sang logistics, sản xuất, phân phối và nhiều dịch vụ khác, tạo áp lực lên giá hàng hóa và dịch vụ.

Theo số liệu thống kê, CPI tháng 2/2026 tăng 1,14% so với tháng trước, trong khi CPI bình quân hai tháng đầu năm tăng 2,94% so với cùng kỳ. Nếu giá năng lượng tiếp tục duy trì ở mức cao, chi phí vận tải và logistics có thể tiếp tục tăng và dần lan sang giá hàng tiêu dùng.

Chi phí nhiên liệu tăng tạo sức ép lớn với các hãng hàng không

Trong các ngành kinh tế, hàng không là lĩnh vực chịu ảnh hưởng trực tiếp và rõ rệt nhất từ biến động giá nhiên liệu. Theo Cục Hàng không Việt Nam, chi phí nhiên liệu hiện chiếm khoảng 35–40% tổng chi phí vận hành của các hãng hàng không trong nước.

Khi giá nhiên liệu tăng, chi phí khai thác của các hãng bay cũng tăng mạnh. Đồng thời, ngành còn đối mặt nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu Jet A-1 khi Việt Nam vẫn phụ thuộc khoảng 70% nguồn nhập khẩu.

Biến động chi phí nhiên liệu không chỉ ảnh hưởng tới hoạt động của các hãng bay mà còn có thể lan sang du lịch, vận tải hàng hóa và thương mại. Trong hai tháng đầu năm 2026, Việt Nam đã đón khoảng 4,7 triệu lượt khách quốc tế, trong đó vận tải hàng không chiếm hơn 80%.

Trước áp lực chi phí, Cục Hàng không Việt Nam đã đề xuất một số giải pháp như giảm một số loại phí hàng không, xem xét giảm VAT đối với nhiên liệu bay, cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu linh hoạt và cân nhắc điều chỉnh giá trần vé máy bay nội địa khi cần thiết.

Hướng tới giải pháp điều hành ổn định và bền vững

Ở góc độ quản lý, việc điều hành cần hướng tới ba mục tiêu: giảm cú sốc giá trong ngắn hạn, đảm bảo nguồn cung xăng dầu ổn định và hỗ trợ các ngành chịu tác động lớn như vận tải, logistics và hàng không.

Các biện pháp như sử dụng Quỹ Bình ổn giá, giảm thuế nhập khẩu xăng dầu và theo dõi sát diễn biến CPI là giải pháp cần thiết trong ngắn hạn. Tuy nhiên, nếu giá năng lượng tiếp tục duy trì ở mức cao, chính sách có thể cần tính tới các giải pháp dài hạn như tăng dự trữ năng lượng, đa dạng hóa nguồn nhập khẩu và nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng nhiên liệu.

Nguồn: Pháp Luật