Biến động Trung Đông khiến chi phí vận tải và năng lượng gia tăng

Áp lực chi phí gia tăng đối với doanh nghiệp

Thời gian gần đây, thị trường năng lượng toàn cầu ghi nhận xu hướng tăng của giá dầu khi rủi ro an ninh tại khu vực Trung Đông gia tăng. Đây là khu vực nắm giữ trữ lượng dầu mỏ lớn và đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Bất kỳ biến động nào liên quan đến hoạt động khai thác, vận chuyển hay an ninh hàng hải đều có thể nhanh chóng tác động đến tâm lý thị trường và đẩy giá năng lượng tăng lên.

Cùng với giá dầu, chi phí vận tải biển quốc tế cũng có dấu hiệu tăng theo. Một số tuyến hàng hải quan trọng kết nối châu Á với châu Âu và Trung Đông đã phải điều chỉnh hành trình hoặc áp dụng phụ phí rủi ro. Điều này khiến chi phí vận chuyển hàng hóa gia tăng, đặc biệt đối với các tuyến container đường dài, qua đó gây thêm sức ép lên chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đối với nền kinh tế có độ mở cao như Việt Nam, những biến động này có thể nhanh chóng tác động đến hoạt động sản xuất và kinh doanh. Các ngành xuất khẩu chủ lực như dệt may, gỗ, thủy sản hay điện tử vốn có tỷ trọng chi phí logistics cao sẽ chịu ảnh hưởng rõ rệt nếu cước vận tải tiếp tục tăng. Khi chi phí vận chuyển gia tăng, giá thành sản phẩm xuất khẩu cũng khó tránh khỏi bị đội lên, làm giảm lợi thế cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Ở chiều ngược lại, nhiều ngành sản xuất trong nước phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu cũng phải đối mặt với áp lực chi phí đầu vào. Giá dầu tăng thường kéo theo chi phí năng lượng, chi phí vận hành máy móc cũng như chi phí vận chuyển nguyên vật liệu tăng theo. Điều này có thể khiến biên lợi nhuận của doanh nghiệp bị thu hẹp, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng toàn cầu vẫn phục hồi chậm và chưa thực sự ổn định.

Chủ động thích ứng trước biến động

Theo các chuyên gia kinh tế, tác động từ giá dầu và chi phí vận tải thường lan tỏa theo chuỗi. Khi chi phí logistics tăng, toàn bộ quá trình từ nhập khẩu nguyên liệu, sản xuất, lưu kho cho đến phân phối đều chịu ảnh hưởng. Nếu xu hướng này kéo dài, áp lực chi phí không chỉ dừng lại ở doanh nghiệp mà còn có thể tác động đến mặt bằng giá hàng hóa trên thị trường.

Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào diễn biến địa chính trị và khả năng duy trì ổn định của các tuyến vận tải biển quốc tế. Nếu nguồn cung dầu mỏ không bị gián đoạn nghiêm trọng và hoạt động hàng hải vẫn được đảm bảo, biến động giá có thể chỉ mang tính cục bộ hoặc diễn ra trong ngắn hạn.

Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cho rằng những diễn biến liên quan đến căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran đang khiến thị trường tài chính và hàng hóa toàn cầu trở nên nhạy cảm hơn. Trong bối cảnh đó, các nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam cũng khó tránh khỏi những tác động nhất định.

Theo ông Huy, các ảnh hưởng hiện chủ yếu diễn ra thông qua ba kênh chính gồm giá năng lượng, tỷ giá và tâm lý thị trường. Khi Trung Đông biến động, giá dầu thường tăng do lo ngại gián đoạn nguồn cung, kéo theo chi phí vận tải, logistics và sản xuất gia tăng. Nếu xu hướng này kéo dài, áp lực lạm phát có thể quay trở lại, tác động đến mặt bằng lãi suất và sức mua.

Bên cạnh đó, dòng vốn quốc tế thường có xu hướng dịch chuyển sang các tài sản an toàn, khiến đồng USD mạnh lên trong ngắn hạn và tạo áp lực nhất định lên tỷ giá tại các thị trường mới nổi.

Theo khuyến nghị của chuyên gia, doanh nghiệp cần linh hoạt trong chiến lược hoạt động để giảm thiểu rủi ro. Các doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu có thể phải đối mặt với chi phí gia tăng khi giá dầu và cước vận tải tăng. Trong khi đó, doanh nghiệp xuất khẩu cần theo dõi sát diễn biến tỷ giá cũng như nhu cầu từ các thị trường lớn.

Doanh nghiệp nên chủ động đàm phán các điều khoản giá linh hoạt, sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá khi cần thiết, đồng thời đa dạng hóa thị trường và nguồn cung để giảm mức độ phụ thuộc. Trong bối cảnh nhiều yếu tố bất định, khả năng điều chỉnh và thích ứng của chuỗi cung ứng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hiệu quả kinh doanh.

Tăng cường bảo đảm an ninh năng lượng

Trước những diễn biến phức tạp của tình hình khu vực, ngày 4/3 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Quyết định số 385/QĐ-TTg thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng. Quyết định có hiệu lực ngay từ ngày ban hành.

Tổ công tác có nhiệm vụ hỗ trợ Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo, điều phối và đôn đốc các bộ, ngành trong việc triển khai các giải pháp nhằm bảo đảm an ninh năng lượng trong bối cảnh khủng hoảng tại Trung Đông.

Đồng thời, cơ quan này sẽ theo dõi, đánh giá và dự báo tình hình, kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phát sinh nhằm bảo đảm nguồn cung xăng dầu phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng như nhu cầu tiêu dùng trong nước.

Bên cạnh đó, Tổ công tác cũng có trách nhiệm nghiên cứu và đề xuất các giải pháp, cơ chế và chính sách phù hợp để ứng phó với các biến động của thị trường năng lượng, giúp Chính phủ chủ động điều hành và hạn chế rủi ro phát sinh từ những biến động địa chính trị trên thế giới.

Nguồn: Tiếng Nói Việt Nam