Triển khai thí điểm cửa khẩu thông minh, nâng cao năng lực thông quan biên giới

Mới đây, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn đã ký quyết định phê duyệt Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh tại cặp cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Việt Nam) – Đông Hưng (Trung Quốc). Theo thông tin từ Báo Điện tử Chính phủ, mô hình này được định hướng phát triển như một “cửa khẩu kiểu mẫu”, vận hành trên nền tảng công nghệ cao, có khả năng kết nối đồng bộ với hệ thống cảng biển và sân bay hiện đại.

Xe hàng vận chuyển hàng hóa qua cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Nguồn: Thông Tấn Xã Việt Nam)

Đề án được triển khai theo hai giai đoạn, kéo dài từ năm 2026 đến năm 2030. Trong giai đoạn đầu, bắt đầu từ năm 2026, trọng tâm là lắp đặt các luồng kiểm soát tự động tại cầu Bắc Luân I nhằm phục vụ cư dân biên giới và hành khách xuất nhập cảnh. Đây được xem là bước thử nghiệm quan trọng, giúp đánh giá hiệu quả tích hợp công nghệ và điều chỉnh phương thức quản lý tại khu vực cửa khẩu.

Một điểm nổi bật của đề án là kế hoạch đưa vào vận hành các phương tiện tự hành không người lái (IGV) tại khu vực cầu Bắc Luân II để vận chuyển hàng hóa hai chiều giữa Việt Nam và Trung Quốc. Các phương tiện này dự kiến hoạt động liên tục 24/7, góp phần giảm sự phụ thuộc vào lao động thủ công, hạn chế ùn tắc và duy trì dòng lưu thông hàng hóa ổn định trong các tình huống bất thường như mưa lũ hoặc dịch bệnh. Cùng với đó, hai bên sẽ xây dựng Trung tâm điều hành thông minh (IOC) nhằm giám sát và điều phối toàn bộ hoạt động xuất nhập khẩu theo thời gian thực.

Bước sang giai đoạn hai, từ năm 2027 đến 2030, Việt Nam dự kiến mở rộng khu vực kiểm soát, gia tăng số làn chuyên dụng cho hàng hóa, đồng thời nghiên cứu phương án vận chuyển bằng đường ray đơn (mono-rail hoặc sky-rail) tùy theo nhu cầu và lưu lượng thực tế. Các hạng mục hạ tầng bổ trợ như Công viên logistics Bắc Luân II, trung tâm thương mại điện tử và hệ thống dịch vụ logistics tích hợp cũng sẽ được đầu tư nhằm hình thành chuỗi cung ứng đồng bộ, khép kín tại khu vực cửa khẩu.

Theo mục tiêu của đề án, thời gian thông quan hàng hóa dự kiến được rút ngắn xuống còn khoảng 4–6 giờ, trong khi chi phí liên quan đến thông quan, lưu bãi và vận chuyển có thể giảm từ 30–40%. Đến năm 2030, năng lực thông quan được kỳ vọng tăng gấp ba lần so với hiện nay. Mô hình cửa khẩu thông minh sẽ ưu tiên các nhóm hàng có vai trò chiến lược trong chuỗi cung ứng khu vực. Phía Việt Nam tập trung vào nông sản, thủy sản đông lạnh, hàng điện tử và linh kiện điện tử; phía Trung Quốc ưu tiên hàng điện tử, linh kiện và các sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Về lâu dài, đề án đặt mục tiêu đưa Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái và tỉnh Quảng Ninh trở thành trung tâm dịch vụ, du lịch và logistics quan trọng của khu vực kinh tế phía Bắc. Đồng thời, khu vực này được kỳ vọng sẽ giữ vai trò cửa ngõ then chốt trong lưu thông hàng hóa giữa ASEAN và thị trường Trung Quốc, đáp ứng yêu cầu tái cấu trúc chuỗi cung ứng theo hướng linh hoạt và bền vững.

Nguồn: Kinh Tế Sài Gòn Online